Our use of Cookies

This site uses only cookies strictly necessary to ensure the site works correctly.

Please read about how we use cookies.

Hide this message

Strictly necessary and non-essential cookies

By clicking accept all cookies, you agree to our use of cookies and to our cookie policy.

We use third-party cookies on this site.

You have accepted necessary cookies only

You can change your cookie settings at any time
Hide this message

Nosema

Rhywogaethau o Nosema 

Mae dwy rywogaeth o Nosema wedi'u nodi mewn gwenyn mêl yng Nghymru a Lloegr, sef Nosema apis a'r rhywogaeth Asiaidd, Nosema ceranae. Mae'r ddwy yn bathogenau ffwngaidd Microsboridiaidd arbenigol iawn. Mae Nosema spp. yn ymosod ar leinin y celloedd treulio ym mherfeddyn canol y wenynen ac yno maent yn lluosogi'n gyflym ac, o fewn ychydig ddiwrnodau, mae'r celloedd yn llawn sborau. Dyma'r ffurf gwsg ar y parasit. Pan fydd y gell letyol yn torri, bydd yn gollwng y sborau i'r perfeddyn lle y byddant yn cronni mewn masau, i'w hysgarthu'n ddiweddarach gan y gwenyn. Os caiff sborau o'r ysgarthion eu codi a'u llyncu gan wenynen arall, gallant egino a dod yn weithredol unwaith eto, gan ddechrau cylch arall o heintio a lluosogi. 

Nosema apis under microscope X1000

Nosema apis o dan ficrosgop X1000 

Symptomau Nosema 

Nid oes gan y clefyd unrhyw symptomau allanol. Gwelir dysentri yn aml mewn cysylltiad â heintiau N. apis; efallai y bydd yn ymddangos fel 'sbotio' ym mynedfa'r cwch neu ar draws y fframiau. Nid yw'r dysentri yn cael ei achosi gan y pathogen ond o ganlyniad i haint a gall gael ei waethygu pan fydd angen cadw'r gwenyn yn y cwch am gyfnod hir yn ystod tywydd garw, yn enwedig yn ystod y gwanwyn. Gall hyn olygu bod y gwenyn yn gorfod ysgarthu yn y cwch gan ei halogi ymhellach. 

Yn Sbaen, nodwyd bod heintiau N. ceranae yn cael eu nodweddu gan leihad graddol yn nifer y gwenyn mewn nythfa nes iddi chwalu. Efallai y bydd y gwenynwr yn gweld gostyngiad sylweddol yng nghynhyrchiant nythfeydd hefyd. Yn ystod y cam dirywio terfynol, bydd clefydau eilaidd yn ymddangos yn aml, gan gynnwys 'chalk brood' a Chlefyd Americanaidd y Gwenyn. Yn y pen draw, ni fydd y nythfeydd sydd wedi'u heintio yn cynnwys digon o wenyn i gyflawni tasgau sylfaenol nythfa a byddant yn chwalu. Nid yw marw o flaen y cychod yn symptom o haint N. ceranae a welir yn aml. Nid oes unrhyw achosion o ddysentri nac o weld gwenyn llawndwf yn marw o flaen cychod wedi'u cofnodi ar gyfer heintiau N. ceranae. Gall nythfeydd fethu â thyfu a gallant hyd yn oed edwino. Gall hyn ddigwydd yn gyflym weithiau neu dros sawl mis. 

Caiff Nosema ei ledaenu'n hawdd drwy ddefnyddio diliau wedi'u heintio. Gall y sborau barhau i fod yn hyfyw am hyd at flwyddyn. Felly, mae'n bwysig peidio â throsglwyddo diliau wedi'u heintio rhwng nythfeydd ac, fel bob amser, arfer hwsmonaeth ac arferion rheoli gwenynfa da, gan gynnal stociau cryf ac iach, a all wrthsefyll plâu yn well.  

Dysentery on the top bars of frames Dysentri ar farrau uchaf fframiau  

Diagnosio a Thrin  

Y dull symlaf o ddiagnosio heintiau yw drwy gynnal archwiliad microsgopig. Gellir nodi N. apis ac N. ceranae mewn samplau o wenyn llawndwf gan ddefnyddio sgrin clefydau safonol ar gyfer gwenyn llawndwf. O dan olau, ymddengys sborau N. apis ac N. ceranae fel cyrff siâp reis gwyn/gwyrdd. Fodd bynnag, mae'r ddwy rywogaeth bron yn union debyg o edrych arnynt gan ddefnyddio microsgop confensiynol ond gall llygad arbenigol wahaniaethu rhyngddynt. Fodd bynnag, mae profion gwahaniaethu mwy manwl gywir ar gael sy'n nodi gwahaniaethau rhwng y ddwy rywogaeth gan ddefnyddio dulliau genetig. Mae ymchwilwyr yn yr UWG, ar y cyd ag aelodau o staff Fera yn yr Uned Technoleg Folecwlaidd, wedi datblygu dulliau sy'n seiliedig ar brofion PCR mewn amser real; dull sensitif a all nodi a mesur lefelau isel o haint pathogen. 

Trin â meddyginiaethau 

Daeth yr awdurdodiad marchnata ar gyfer Fumidil B i ben ar 31 Rhagfyr 2011. Gellir unrhyw stociau o'r cynnyrch sy'n dal i fodoli hyd at ddiwedd y dyddiad dod i ben a ddangosir ar y deunydd pecynnu. I gael y cyngor diweddaraf ar argaeledd meddyginiaethau, ewch i wefan y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol. Fel gyda phob meddyginiaeth, sicrhewch fod y cyfarwyddiadau ar y label yn cael eu dilyn. 

Hwsmonaeth Dda 

Yn lle defnyddio meddyginiaethau i drin Nosemosis, dylai gwenynwyr geisio cadw eu nythfeydd yn iach drwy ddefnyddio arferion hwsmonaeth da megis cynnal nythfeydd cryf sy'n cael eu bwydo'n dda, a all oddef clefydau ac sy'n cael eu harwain gan freninesau ifanc ac epiliog. Dylai gwenynwyr hefyd ystyried cyflwyno breninesau newydd i'w cychod, sy'n dod o stociau o wenyn a all wrthsefyll plâu yn well ac a all ymdopi'n well â haint Nosema. 

Rhagor o Wybodaeth